{"id":175820,"date":"2016-02-01T00:00:00","date_gmt":"2016-01-31T23:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/hwpd.bcfi-cbip.be\/behandeling-van-diarree-door-clostridium-difficile\/"},"modified":"2026-04-13T11:32:24","modified_gmt":"2026-04-13T09:32:24","slug":"behandeling-van-diarree-door-clostridium-difficile","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bcfi-cbip.be\/nl\/behandeling-van-diarree-door-clostridium-difficile\/","title":{"rendered":"Behandeling van diarree door Clostridium difficile"},"content":{"rendered":"\n\n\n\n
Abstract<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n
\n

De behandeling van diarree door\u00a0Clostridium difficile<\/em>\u00a0is enkel gerechtvaardigd bij een bewezen diagnose die berust zowel op het klinisch beeld als op het aantonen van toxines in de feces. Bij lichte tot matige vormen blijft metronidazol de eerstekeuzebehandeling. Bij ernstige vormen of in geval van multipele recidieven is vancomycine langs orale weg te verkiezen. Bij hoog risico van recidieven kan fidaxomycine een alternatief zijn. Wat betreft transplantatie van fecale microbiota zijn de gegevens nog zeer beperkt en de ongewenste effecten op lange termijn zijn niet bekend.<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Diarree door\u00a0Clostridium difficile<\/em>\u00a0is een frequente nosocomiale infectieziekte die meestal het gevolg is van inname van antibiotica zoals clindamycine, cefalosporines, penicillines en chinolonen. Andere risicofactoren zijn gevorderde leeftijd, langdurige hospitalisatie, behandeling met PPI\u2019s of antitumorale middelen, de aanwezigheid van comorbiditeit zoals een chronische nieraandoening of een inflammatoire darmziekte. De diarree is het gevolg van de productie van toxines ten gevolge van de proliferatie van toxinogene stammen.<\/p>\n

De infectie wordt overgebracht door sporen die zeer lang persisteren, ook in het externe milieu.\u00a0Clostridium difficile<\/em>\u00a0is geen invasieve kiem, en asymptomatische kolonisatie is niet geassocieerd aan een verhoogd risico van diarree door\u00a0Clostridium difficile<\/em>. Recidieven van infectieuze diarree door Clostridium difficile treden frequent op na stoppen van de behandeling, vooral bij ouderen en immuungedeprimeerde pati\u00ebnten, en als er vooraf reeds multipele recidieven waren. De behandeling van diarree door\u00a0Clostridium difficile<\/em>\u00a0werd reeds besproken in de\u00a0Folia<\/em>\u00a0van november 2006<\/a>\u00a0; sindsdien werden nieuwe behandelingen voorgesteld en in dit artikel wordt een update gegeven op basis van twee recente systematische reviews, verschenen in de\u00a0JAMA<\/em>1<\/sup>\u00a0en de\u00a0New England Journal of Medicine<\/em>2<\/sup>.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Diagnose<\/a><\/h2>\n

De diagnose van diarree door\u00a0Clostridium difficile<\/em>\u00a0berust op het aantonen van toxines in de feces bij een symptomatische pati\u00ebnt, d.w.z. bij aanwezigheid van diarree of radiologische tekenen van ileus of toxisch megacolon. Het aantonen van\u00a0Clostridium difficile<\/em>\u00a0bij coprocultuur laat niet toe een diagnose van diarree door\u00a0Clostridium difficile<\/em>\u00a0te stellen. Het is ook niet nuttig na de behandeling een fecesanalyse uit te voeren om eradicatie van\u00a0Clostridium difficile<\/em>\u00a0na te gaan.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Preventie<\/a><\/h2>\n

De preventie van diarree door Clostridium difficile berust in de eerste plaats op het rationele gebruik van antibiotica en op de hygi\u00ebnische maatregelen om de verspreiding van de sporen te vermijden. De sporen kunnen niet vernietigd worden met alcoholische oplossingen, en aan het verzorgend personeel wordt aanbevolen de handen grondig te wassen met water en zeep [zie ook\u00a0Folia<\/em>\u00a0september 2008<\/a>\u00a0]. De rol van probiotica in de preventie van diarree door\u00a0Clostridium difficile<\/em>\u00a0is niet duidelijk aangetoond; sommige gegevens suggereren wel een preventief effect van probiotica ten aanzien van een eerste episode of van recidieven van diarree door\u00a0Clostridium difficile<\/em>. Probiotica worden in het algemeen goed verdragen, maar voorzichtigheid is geboden bij immuungedeprimeerde pati\u00ebnten of pati\u00ebnten met ernstige comorbiditeiten, aangezien bij deze risicopati\u00ebnten gevallen van systemische infecties tijdens gebruik van probiotica werden gerapporteerd.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Behandeling<\/a><\/h2>\n

De behandeling bestaat er in de eerste plaats in de vocht- en elektrolytenbalans te corrigeren en de inname van het antibioticum verantwoordelijk voor de kolonisatie met\u00a0Clostridium difficile<\/em>\u00a0indien mogelijk te stoppen. Transitinhibitoren zoals loperamide zijn te vermijden. Antibiotherapie dient gegeven te worden.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Eerste episode<\/a><\/h3>\n

De behandeling van een eerste episode van diarree door\u00a0Clostridium difficile<\/em>\u00a0bestaat uit antibiotherapie met metronidazol of vancomycine. Bij lichte tot matig ernstige vormen van diarree door\u00a0Clostridium difficile<\/em>\u00a0is de werkzaamheid van beide antibiotica vergelijkbaar in termen van genezingspercentage en risico van recidieven; metronidazol langs orale weg (500 mg 3 x\/dag gedurende 10-14 dagen) blijft de eerstekeuzebehandeling. Bij contraindicatie, intolerantie of onvoldoende respons op metronidazol is vancomycine langs orale weg3<\/sup>\u00a0(125 mg 4x\/dag gedurende 10 tot 14 dagen) een alternatief, maar de kostprijs is hoger. Indien het verantwoordelijk antibioticum niet kan worden gestopt omwille van een ernstige infectie, moet de behandeling met metronidazol of vancomycine voortgezet worden tot \u00e9\u00e9n week na stoppen van het verantwoordelijk antibioticum.<\/p>\n

Bij ernstige vormen van diarree door\u00a0Clostridium difficile<\/em>\u00a0(d.w.z. bij aanwezigheid van systemische symptomen, hyperleukocytose, tekenen van colitis op scan of bij endoscopie), is vancomycine langs orale weg3 (125 \u00e0 500 mg 4x\/dag gedurende 10 tot 14 dagen) doeltreffender dan metronidazol, en daarom te verkiezen. Indien de behandeling niet langs orale weg kan toegediend worden (bv. in geval van ileus of toxisch megacolon) wordt vancomycine soms gebruikt langs rectale weg in associatie met metronidazol intraveneus, maar de gegevens hierover zijn beperkt.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Recidieven<\/a><\/h3>\n

Er wordt aanbevolen het eerste recidief van diarree door\u00a0Clostridium difficile<\/em>\u00a0op dezelfde manier te behandelen als de initi\u00eble episode. Bij verdere recidieven wordt behandeling met vancomycine aanbevolen. Fidaxomicine (200 mg langs orale weg 2x\/dag gedurende 10 dagen), een antibioticum verwant met de macroliden, is een alternatief. Fidaxomicine lijkt even doeltreffend als vancomycine, maar er zijn minder recidieven. Er zijn geen gegevens over de doeltreffendheid van fidaxomicine bij zeer ernstige vormen van pseudomembraneuze colitis door de hypervirulente stam (ribotype 027) van\u00a0Clostridium difficile<\/em>\u00a0[zie\u00a0Folia<\/em>\u00a0september 2014<\/a>\u00a0]. Bovendien moet er rekening worden gehouden met de zeer hoge kostprijs van fidaxomicine. Transplantatie van fecale microbiota, d.w.z. inoculatie van darmbacteri\u00ebn uit feces van gezonde donors, zou doeltreffend zijn bij recidiverende vormen van diarree door\u00a0Clostridium difficile<\/em>\u00a0resistent aan de andere behandelingen. De gegevens hierover zijn echter nog zeer beperkt en de ongewenste effecten van deze aanpak op lange termijn zijn niet bekend. Voorzichtigheid is dus geboden, vooral bij immuungedeprimeerde pati\u00ebnten of pati\u00ebnten met een inflammatoire darmaandoening.4<\/sup><\/p>\n